(tikang sa public broadcast san dySM Aksyon Radyo Balita Numero Uno, Marso 24, 2006. Diri segurado kun tama an spelling san mga ngaran ngan apelyido san mga personahe dinhi.)
Sayo nga parag-uma tikang sa Brgy. Kalantyaw, bungto san Bobon an nagreklamo sin pangastigo kontra san mga sundalo nga adto sa ira barangay. An biktima amo in nakilala sa ngaran nga Crisostomo Montaòo, ada sa legal nga edad, parag-uma ngan residente san Brgy. Kalantyaw, bungto san Bobon sini nga probinsya. An biktima amo in na-confine sa NSPH kahuman nga ini dad-on san kanya pamilya tungod san injury nga natagamtaman sini tungod san pagkastigoha kuno sa kanya san mga sundalo. San pahayag ni Mano Crisostomo nga kuno sadto nga naglabay nga petsa 18 sini nga bulan an iya kumpadre amo in nagpakadto sa kanya balay ngan ginsumatan siya nga kuno ginhinanap siya san sundalo ngan tungod siton mismo nagpakadto siya sa balay nga diin gin-istaran san mga sundalo upod an iya asawa ngan sayo nga anak nga lalaki. Pag-abot kuno didto san nasabi nga balay nga diin nakadto an mga sundalo ginpasulod siya ngan an kanya naman asawa ngan an kanya anak ginpakadto san paraghilot kay nalupo an kag-anak ngan kinahanglan nga igpahilot. Samtang siya naman amo in nagpabilin sa balay nga gin-istaran san mga sundalo. Ginpasulod siya ngan didto kuno siya ginsuntok ngan ginkastigo ngan ginpipirit kuno siya nga umamin nga siya sayo nga nasuporta sa mga NPA ngan sugadman ginpipirit liwat kuno siya nga magtutdo san kanya mga igkasi taga-barangay nga kuno nasuporta san mga NPA. Dugang pa niya nga gingapos siya ngan kuno ginbalbag an iya ulo sin kahoy ngan ikinatumba niya ngan ikinabungaw ngan san mahigimata siya nakimalooy kuno siya ngan tungod san kanya maupay nga pakig-istorya ginbuhian siya pero gintagan kuno sira sin tarhog nga diri magsumat bisan kunay tungod kay kun magsumat siya papatayon kuno an kanya pamilya. [Parte san interview kan Mano Crisostomo:]
“Pag-abot ko doon, manhumalatag ak, bagaw ‘o, kadna, iswag, sin-o im ngaran?’ Bagaw ko man Crisostomo. Bagaw ‘apelyido?’ Bagaw ko man Montaòo. Bumungkaras iton nga nakadto sa duyan. Bagaw ‘kaditoy sa im tingog, dako-dakoa.’ Bagaw ko man ‘kay sir mao gud iton ak istoryahon permi.’ Bagaw ‘nagbibinuwa ka’. Tapos itulin ini sira.”
Babaye: “Nakadi man ak, Army man iton sa guwa siton nga balay. Gintulin ak pagpagikan ngadto nga ipahilot ko an bata.”
Reporter: “Tapos nano an nahinabo, Mano?”
Crisostomo: “Itulin ini sira. Di ginikan ak asawa, tapos ak bata itulin lat dara ak sundang, bagaw may la kit pag-istoryahan dali. Kaptan ak dayon siton nga sayo nga Army, dad-on ak ngadato sa sulod sa balay, serrahan ak sa kwarto, diretso suntok. Wara ko nga kakila.”
Reporter: “Pero diri si Lt. Salanggoste?”
Crisostomo: “Diri, kanya la iton gindudumara, mga tawo la niya. Ginsuntok ak didto sa kwarto, bagaw sa ak siton nga nagsuntok, ginnginginaranan iton ‘Kano’.”
Babaye: “Di man iton……gingarani niya, pero nagigitawag ngani sira maiton an ngaran niya, Kano.”
Reporter: “So nano an nahinabo na siton?”
Crisostomo: “Bagaw, ‘maaram ka bagaw sa patakaran sa NPA?’ An bagaw ko man ‘diri sir.’ Bagaw ‘mao in-ini an patakaran sa NPA: napatay, bagaw, ngan diri napatay,’ bagaw. Gapuson ak baklid, paludhon ak, butkon ak mata, pero tima na ak siton pagsuntoka, tapos diretso pakulon ak ulo kahoy, kuan ak, tumba ak doon. Wara ak na lat siton kalibutan. Naalimatmatan ko iton bagaw ‘buhat, buhat, nagbibinuwa ka.’ Buhat naman ak hinay-hinay diretso naman ak bungkulon, suntok, bukbok. Pagpatuga sa ak nira kun suru-sin-o nga mga tawo doon siton sa sulod sa barangay an nagsusuporta sa inngangaranan nga mga NPA. Ginpapatuga ak niya, nira. Wara man ak gintutuga, an bagaw ko ‘sir, wara ak siton mahihimo sa pagtuga dinhi sini nga mga tawo kay waray ak pakaimod nga nangagsuporta ngadto siton nga mga tawo, kairo man bagaw ko, yaon ak igtuga nga tawo nga wara man klaro nga kanra sala.’”
Reporter: “So mao iton an rason nga ginkastigo ka nira?”
Crisostomo: “Oo sige, sige sa ak an kastigo pagpaamin, pati ak ginpapaamin ak nga nagsusuporta ak. Bagaw ko man ‘sir, ako hanapbuhay kulang ko ngani sa ak pamilya, kay naba magsuporta ak ngadto siton nga mga tawo nga ak hanap alang-alang namo ngani. Sige sa ak an kastigo kay doon kuno siton nga ako balay istambayan, pag-istambay kun doon nira sa balay nakada kun damo kun an mga NPA, yaon kun nagpinanlista. Ta kay naman doon an mahihimo si listahan, lapis, papel, nga wara ngani kami.”
Reporter: “So kahuman siton nga ginkastigo ka, nano an nahinabo?”
Crisostomo: “Kay maiton nahinabo…”
Dugang pa niya nga tungod san kanya maupay nga pakiistorya ginbuhian siya san mga alas-dose san umudto tikang san dakpon siya san mga alas-7 san aga. Ngan tikang siton waray siya magsumat bisan san kanya asawa. Sumala pa sa kanya nga nagtrabaho pa siya san kanra uma ngan nagkayab siya san kanra pasakay kay nag-aani na sira. Pero samtang kuno nakadto siya tigda siya nga nag-collapse ngan nadismayo siya ngan waray siya umabat sanglit mao iton nga gindara siya san kanya pamilya ngadi sa NSPH ngan doon siya nagsumat nala san kamatuoran. [Parte san interview kan Mano Crisostomo:]
“Pagpaamin la sa ak, siton doon sa sulod sa barangay o kun sin-o an nagsusuporta gud, sin-o an mga NPA.”
Reporter: “So kahuman siton naman, nano kay nahingadi ka, nano im pakagawas mo?”
Crisostomo: “Sa maupay nga ako pamaagi sin rason, kay wara man ak gin-aminan nga mga tawo, maiton ginbuhian ak mag-aalas-dose ada sa adlaw.”
Reporter: “So maiton nga nagkadi ka sa hospital?”
Crisostomo: “Wara ak siton, nagkayab ak pa kay inpakayab ak sa ak asawa didto sa pasakay, paray, didto ak siton katumba kay kuan ak, pareho ak sito hubog.”
Reporter: “Maiton nga gindara ka na ngadi sa hospital?”
Crisostomo: “Oo, wara ak kalibutan, dihan ak na abat sa bungto. Paggawas ko doon siton nga balay, pagbuhii sa ak, bagaw ‘tatagan ta ikaw bagaw sin kuan, kay kun diri bagaw ako nagparadepensa sa im pinapatay ka gud sini nga ak mga kaburungyod.’”
Reporter: “Sin-o nagsugad?”
Crisostomo: “Iton nga ginnginaranan Kano. Bagaw ko man ‘kay sir wara gad ak mahihimo kun patayon ak, pero bagaw ko wara ak sala sa iyo.’ Maiton. Bagaw ‘bubuhian ta ikaw pero ayaw gud pagsumat sin bisan sin-o, hibaruan ka ngani bagaw namo pamatayon ta kam.’”
Reporter: “Diin iton nga barangay hitabo?”
Crisostomo: “Kalantyaw.”
